Feiten en achtergronden
Ter introductie
Het Bureau Discriminatiezaken publiceert geregeld factsheets over actuele onderwerpen die met gelijke behandeling te maken hebben. In deze factsheets worden achtergronden en feiten op een rijtje gezet. De factsheets zijn bedoeld om onjuiste beeldvorming en vooroordelen tegen te gaan en waar mogelijk ook specifieke knelpunten op het gebied van gelijke behandeling in kaart te brengen.
Factsheet: Helderheid over voorkeursbeleid
Voorkeursbeleid houdt in dat bepaalde doelgroepen (tijdelijk) een bevoorrechte positie toegekend krijgen op de arbeidsmarkt om bestaande achterstanden op te heffen. Er bestaan veel misverstanden over voorkeursbeleid en het leidt regelmatig tot controverses. Onder sommige autochtonen bestaat het beeld dat voorkeursbeleid betekent dat functie eisen naar beneden geschroefd worden en dat allochtonen en vrouwen op posities terecht komen waar zij niet geschikt voor zijn. Dit leidt tot felle afwijzende reacties.
Factsheet: Handen schudden
De afgelopen jaren is er meerdere malen veel te doen geweest rondom mannen die, op grond van hun religieuze overtuiging, weigeren vrouwen de hand te schudden (of omgekeerd). Veelal werd hierop door politici verontwaardigd gereageerd, zeker wanneer het personen in overheidsfuncties betrof. Een aantal malen oordeelde de Commissie Gelijke Behandeling over gevallen waar personen die geen handen van het andere geslacht wilden schudden, om deze reden een betrekking werd geweigerd. Deze oordelen vielen verschillend uit. Het gaat hier dan ook om botsende grondrechten en dat maakt deze problematiek ingewikkeld. Bovendien is ‘handen schudden’ geen wettelijke norm, maar een maatschappelijke conventie. De wet biedt hier geen uitkomst. Het Bureau Discriminatiezaken meent dan ook dat hier geen algemene richtlijn kan gelden, maar dat voorkomende situaties per geval dienen te worden bekeken. Lees verder
Factsheet: Postcodediscriminatie, risicobeperking of discriminatie?
Eind mei 2009 ontstond ophef over berichtgeving dat ING zich schuldig zou maken aan ‘postcodediscriminatie’. Het is niet voor het eerst dat dit in het nieuws komt. Het Bureau Discriminatiezaken krijgt ook al jaren signalen en geregeld klachten die hier betrekking op hebben.Postcodediscriminatie houdt in dat bepaalde postcodegebieden worden uitgesloten van bepaalde diensten. Vaak gaat het dan om financiële dienstverlening (hypotheken, verzekeringen) maar selectie op basis van postcode kan ook gebruikt worden bij bijvoorbeeld het aanbieden van mobiele telefoonabonnementen of andere vormen van dienstverlening. Lees verder
Factsheet: Polen, seizoensarbeiders of migranten?
In Nederland zijn waarschijnlijk zo’n 150.000 Oost-Europese arbeiders. 80% van deze groep bestaat uit Polen. In Hollands Midden en Haaglanden is het aantal van deze groep de afgelopen vijf jaar ruim drie keer zo groot geworden. In de Duin- en Bollenstreek en het Westland was de toename nog groter.Vaak worden de Polen vergeleken met de Turkse en Marokkaanse gastarbeiders van weleer. Lees verderFactsheet: Discriminatie in de sport
Het Bureau Discriminatiezaken krijgt signalen dat discriminatie een veel voorkomend verschijnsel is in de amateursport. Uit onderzoek blijkt dat er verschillen bestaan in sportdeelname tussen verschillende (etnische) groepen. In hoeverre – al dan niet doelbewuste - uitsluiting hier een rol speelt is echter niet helder. Wel duidelijk is dat discriminatie van homo’s, vrouwen en allochtonen in de sport voorkomt.Het aantal meldingen over discriminatie in de sport dat het Bureau Discriminatiezaken bereikt is echter laag: de afgelopen vijf jaar gemiddeld acht per jaar in Hollands Midden en Haaglanden. Dit is 1,4% van het totaal. De meeste meldingen betreffen rassendiscriminatie (64%). Lees verder
Factsheet: Etniciteit & criminaliteit
In heel West-Europa bestaan problemen rondom criminaliteit onder etnische minderheden, maar het ontbreekt aan wetenschappelijke consensus over dit verschijnsel.
Algemene theorieën gaan ervan uit dat niet etnische of raciale kenmerken en achtergronden een oververtegenwoordiging in de criminaliteit veroorzaken, maar dat sprake is van algemeen werkende economische en sociale mechanismen. Het is echter de vraag in hoeverre deze theorieën (veelal gebaseerd op Amerikaans onderzoek) toepasbaar zijn op de huidige Nederlandse situatie.
In Nederland lijken met name twee etnische groepen oververtegenwoordigd in de criminaliteit: Antilliaanse jongens en Marokkaanse jongens. Lees verder
Factsheet: Radicaliserende jongeren
In de Nederlandse samenleving speelt radicalisering bij met name bij twee verschillende groepen een rol: bij moslimjongeren en bij extreem-rechtse jongeren (vaak aangeduid als ‘Lonsdalejongeren’). Dat radicalisering een voorkomend probleem is, blijkt uit verschillende onderzoeken. Ook is duidelijk dat er overeenkomsten zijn tussen beide vormen van radicalisering, met name wanneer gekeken wordt naar de rol die identiteit speelt en welke oorzaken aan de radicalisering ten grondslag liggen. Het tijdig onderkennen van mogelijke radicalisering blijkt moeilijk, omdat het lastig is onderscheid te maken tussen normaal puberaal gedrag en daadwerkelijke radicalisering. Hierbij is van belang dat signalen die op radicalisering kunnen duiden niet worden gebagatelliseerd. Anderzijds dient (feitelijke of ervaren) uitsluiting bestreden te worden om een voedingsbodem voor radicalisering weg te nemen. Lees verderFactsheet: Anoniem solliciteren
De discussie over het zogenaamde ‘anoniem solliciteren’ werd onlangs weer aangezwengeld. De afgelopen jaren pleitten zowel prominenten als organisaties reeds geregeld voor dit middel om discriminatie op de arbeidsmarkt tegen te gaan.
Uit zowel buitenlands onderzoek als Nederlandse experimenten met anoniem solliciteren komen geen eenduidige resultaten naar voren. Recent Zweeds onderzoek wijst er op dat met name vrouwen er wel baat bij hebben. Allochtonen worden daarentegen wel vaker uitgenodigd, maar krijgen niet vaker de baan.
Alle feiten in ogenschouw nemend kan worden gesteld dat anoniem solliciteren een hulpmiddel kan zijn om discriminatie op de arbeidsmarkt tegen te gaan, maar alleen indien het niet als op zichzelf staande maatregel wordt ingezet maar als onderdeel van een coherent pakket van maatregelen om een arbeidsklimaat te scheppen waar op vanzelfsprekende wijze ruimte is voor verschillen. Lees verder
Factsheet: Weigerambtenaren
De Commissie Gelijke Behandeling (CGB) heeft geoordeeld dat gemeenten van ambtenaren van de burgerlijke stand mogen eisen dat deze huwelijken tussen personen van gelijk geslacht sluiten. Dit terwijl de CGB zes jaar geleden nog oordeelde dat een dergelijke eis verboden onderscheid op grond van godsdienst opleverde.
De CGB adviseert de regering nu om bij algemene maatregel van bestuur regels in deze te formuleren om een einde te maken aan de huidige onduidelijke situatie, waarin gemeenten naar eigen inzicht beleid kunnen voeren in deze.
Gezien de eerste reacties lijkt het er vooralsnog niet op dat de regering van zins is het advies van de CGB op te volgen.
Waar iedereen zich thuis voelt is niemand allochtoon. Of toch wel?
Amsterdamse jongeren van Marokkaanse, Surinaamse of Turkse afkomst hebben er een hekel aan als zij ‘allochtoon’ worden genoemd. Zij brengen dit in verband met achterstand en extremisme en willen niet allemaal over één kam worden geschoren. Dat blijkt uit het onderzoek Links en labels van de UvA. Uit grootschalig onderzoek naar Turkse, Marokkaanse en autochtone jongeren in Rotterdam is naar voren gekomen dat ook zij negatieve associaties hebben met de term ‘allochtoon’. De Turkse en Marokkaanse jongeren in Rotterdam hebben sterk het gevoel dat ze ‘kunnen integreren tot ze een ons wegen’, omdat zij nooit af zullen komen van dit ‘stigma’. Lees meer.